Home -> Medailles -> Eerste Wereldoorlog / Militaire Herinneringsmedailles -> Mobilisatiekruis 1914-1918

Mobilisatiekruis 1914-1918

Ingesteld op 1 augustus 1924 door het "Nationaal Comité Herdenking Mobilisatie 1914" en goedgekeurd om op het uniform te dragen bij Legerorder no. 396 van 1924. Aanvullingen werden nog gedaan bij Legerorder no. 55 van 1925. Het kruis werd uitgereikt aan:

a. hen, die in de periode augustus 1914 - november 1918 een door de regering erkend Nederlands uniform hebben gedragen; als ook aan alle beroeps- en verlofmilitairen (van alle categorieën), die in deze periode in Nederland of in de overzeesche gebiedsdelen dan wel bij de vloot gedurende kortere of langere tijd onder de wapenen zijn geweest;
b. alle niet-militairen, die òf ter vervanging dan wel ter aanvulling van militair personeel diensten verrichtten en daartoe bij troepen of staven (onder militair bevel) zijn ingedeeld geweest; òf behoorden tot organisaties, welke werk verrichtten ter wille van de krijgsmacht of van de landsverdediging, die niet door de overheid zijn ingesteld, maar wel erkend.

Het Mobilisatiekruis 1914-1918 in militaire opmaakHet is een bronzen, vierarmig kruis met aan de uiteinden geronde armen. De voorzijde vertoont, tussen de armen, samengehouden pijlenbundels. Deze staan symbool voor "kracht door eenheid". Op de armen staan de data "AUGUSTUS 1914 - NOVEMBER 1918. Deze staan symbool voor de vier jaren waarin Nederland zijn gewapende gereedheid, ten koste van grote persoonlijke en economische offers, heeft gehandhaafd.
Op de keerzijde staan de woorden "MOBILISATIE - VREDE - EER". Deze vatten de volgende opvatting samen: "De mobilisatie redde voor Nederland de vrede; zij redde daarbij tevens Nederlands eer, want zij bewees dat wij - tot welke prijs ook - stand hielden bij het nakomen van onze nationale en internationale verplichtingen, liever dan ons over te leveren aan de willekeur van niets-ontziende oorlogvoerenden. Het mobilisatiekruis is een vredeskruis; het is het symbool van de gehandhaafde vrede."
Van deze keerzijde zijn twee verschillende versies bekend: één met het waarmerkje van Begeer en één zonder het waarmerkje van Begeer op de onderste arm.

Het ontwerp van het kruis is van de heer H.J. Jansen van Galen.

Mobilisatiekruis 1914-1918

Het kruis hangt aan een blauw lint. Aan weerszijden van het lint zijn banen geplaatst in de kleuren rood-wit-blauw, gescheiden door een smalle baan wit.

Van het kruis zijn miniaturen bekend met een diameter van 16 en van 11 millimeter.

Het kruis werd niet van rijkswege verstrekt. De rechthebbenden dienden het zelf aan te schaffen. Een kruis met lint kostte f 0,46, een kruis met lint in een kartonnen doosje kostte f 0,52 en een kruis met lint in een luxe doosje kostte f 0,56.

Het "Nationaal Comité Herdenking Mobilisatie 1914" werd opgericht op 2 februari 1924. Het had als doel een herdenking te organiseren wegens de tiende verjaardag van de mobilisatie op 1 augustus 1924. Deze herdenking werd gehouden als blijk van waardering ten aanzien van de oud-gemobiliseerden. Tevens moest het volk nog eens met de neus op het feit gedrukt worden dat vrede altijd kwam ná oorlog; vrede is dus niet vanzelfsprekend. Het comité, bracht twee onderscheidingen uit: het hierboven beschreven Mobilisatiekruis 1914-1918 en het Witte Mobilisatiekruis 1914-1918. Voor het beheer van deze onderscheidingen en het uitreiken van de kruizen en de oorkonden werd op 19 september 1925 de Nationale Bond "Het Mobilisatiekruis" in het leven geroepen. De statuten hiervan werden bij Koninklijk besluit no. 34 van 7 oktober 1925 goedgekeurd. De Bond was gevestigd in 's-Gravenhage en het was de bedoeling dat zij tot 1954 zou blijven bestaan. De Tweede Wereldoorlog maakte hier echter een voortijdig einde aan.
De Nationale Bond "Het Mobilisatiekruis" kende nog een Kruis van Verdienste. Dit is, door de komst van de Tweede Wereldoorlog, slechts negen keer uitgereikt.


Literatuur

L.O. 1925 No. 55
L.O. 1924 No. 396

Bax, dr. W.F. (1951). De Nederlandse ridderorden en onderscheidingen. Rotterdam/’s-Gravenhage: Nijgh & Van Ditmar N.V., p. 32.
Bax, dr. W.F. (1973, integrale herdruk). Ridderorden, eereteekenen, draagteekens en penningen, betreffende de Weermacht van Nederland en Koloniën (1813-heden). Maastricht, A.G. van der Dussen B.V.
Biemans, R. (2011, december). De Nationale Bond "Het Mobilisatiekruis" en haar onderscheidingen. Decorare. 26, p. 39-42
Meijer, H.G. (2002, maart). Eretekens voor Verdienste tegenover Oud-Strijders. Decorare, 6, p. 13-23.
Meijer, H.G., C.P. Mulder & B.W. Wagenaar (1984). Orders and Decorations of the Netherlands. Venray: eigen uitgave, p. 83-84.

Neeve, A.C., J.C. van Dijk, J.A. Eigeman & C.A. Müller(1939). Herinneringsboek 1914-1918. Rotterdam: Nationale Bond ,,Het Mobilisatiekruis".
Neut, J.R. van der (2003, maart). Onbekende ontwerpen van het Mobilisatiekruis 1914-1918. Decorare. 9, p. 15-16.