Home -> Medailles -> Weerbaarheidsverenigingen

Onderscheidingen van de weerbaarheidsverenigingen

Schutterijen

Toen in 1814 het Koninkrijk der Nederlanden werd gevormd, werden ter versterking van de nieuwe krijgsmacht plaatselijke schutterijkorpsen gevormd. Deze konden de rust en openbare orde in een gemeente handhaven en in geval van oorlog worden gemobiliseerd ter versterking van de landsverdediging. Bij Wet van 27 februari 1815 werd bepaald dat ieder gemeente een schutterij diende te vormen, waarbij er bij een gemeente van 2.500 of meer inwoners sprake was van een dienstdoende schutterij. Gemeenten met minder dan 2.500 inwoners kende een 'rustende schutterij'. Dit hield in, dat zij alleen diende de registreren welke inwoners er schuttersplichtig waren (alle mannelijke inwoners tussen de 18 en 50 jaar) en dat zij die dienden te mobiliseren in tijd van oorlog.
In 1898 kwam er een persoonlijke dienstplicht, waarbij het niet meer mogelijk was een vervanger ('remplacant') aan te stellen. Daarnaast werd de krijgsmacht behoorlijk hervormd. Zo bepaalde de Landweerwet van 24 juni 1901 dat de schutterijen zouden worden opgeheven. Effectief was dit op 1 augustus 1907 het geval. Hiermee kwam een einde aan de gemeentelijke schutterijen. Wel zijn er in de zuidelijke gebieden van Nederland nog schutterijen; dit zijn echter meer schietverenigingen die de traditie van de oude schutterskorpsen over hebben genomen.

Onderscheidingen, prijzen en penningen

Van regeringswege

Datum Onderscheiding
1851 Eereteeken tot belooning van eervolle langdurige werkelijke dienst bij de schutterijen

Schutterij-Kaderbond

Datum Onderscheiding
1896 Herinneringsmedaille 10-jarig bestaan
1886 Bondsmedaille

Vrijwillige Burgerwachten

Na afloop van de Eerste Wereldoorlog braken in diverse plaatsen in Europa onrusten uit. In Nederland begon de in september 1918 nieuw verkozen regering met het demobiliseren van de krijgsmacht. Een proces dat door velen als 'te langzaam' werd gezien. Er was een slecht economische toestand, de werkeloosheid was hoog en er was gebrek aan veel dagelijkse goederen. Op 25 en 26 oktober 1918 leidde dat tot rellen onder de militairen in de Harskamp, waarbij brand werd gesticht in barakken. Ook in andere garnizoensplaatsen braken onrusten uit, maar deze werden snel in de kiem gesmoord.
Op 12 november 1918 predikte mr. S.P. Troelstra, voorman van de SDAP, de revolutie. Dit leidde tot een grote aanmelding van vrijwilligers, die hiermee hun steun betuigden aan vorstenhuis en vaderland. Daarnaast onderbrak de regering de demobilisatie van troepen. Militairen die al gedemobiliseerd waren werden verzocht zich vrijwillig te melden voor de Bijzonder Vrijwillige Landstorm, welke onder militair bevel stond, of bij de vrijwillige burgerwacht, die plaatselijk door de gemeenten werden georganiseerd.

Reeds in 1914 waren in diverse steden eenheden van vrijwillige burgers georganiseerd als steun voor het Wettig Gezag. Na een oproep door de minister van Binnenlandse Zaken van 13 november 1918 werden dit formele eenheden onder de noemer 'Vrijwillige Burgerwacht'. Oud-dienstplichtigen die 30 jaar of ouder waren, of verlofspersoneel, konden er voor kiezen, ongeacht hun leeftijd, om zich hier bij aan te sluiten. Niet als militair getrainde burgers konden zich ook aanmelden, al kregen die andere taken.
De burgerwachten bestonden dus uit twee delen:

Onderscheidingen, prijzen en penningen

Nederlandsche Bond van Vrijwillige Burgerwachten

Datum Onderscheiding
1924 Kruis van Verdienste
1924 Medaille voor bijzondere toewijding
1924 Penning voor Korpswedstrijd 1924
1923 Kruis voor de Rijwielvierdaagse
1922 Kruis voor Schutterskoning / Koningschutter
1921 Prijspenning
1920 Penning voor schietwedstrijden
1920 Erkentelijkheidspenning

ALGEMEEN

Datum Onderscheiding
1940 Medaille voor trouwe dienst in 1940

GEWESTEN

Limburg

Datum Onderscheiding
1926 Herinneringspenning Limburgsche Burgerwachtdag 1926

Zuid-Holland

Datum Onderscheiding
1935 Schietprijspenning
1923 Prijspenning jubileum-wedstrijden 1923

PLAATSELIJKE BURGERWACHTEN

Vrijwillige Burgerwacht Amsterdam

Datum Onderscheiding
1939 Herinneringskruis voor de leden-oprichters 1918-1938
1938 Herinneringskruis
1933 Willem de Zwijger Herdenkingspenning 1533-1933
1932 Kruis ter beloning van het getrouw volgen van oefeningen
1931 Broederschapsorde
1930 Medaille van den 24-uurs afstandritten van de Vervoersafdeeling
1924 Kruis voor oud-gedemobiliseerde leden 1914-1918
? Eremedaille
? Erekruis
1922 Kruis voor koningsschutter
1920 Medaille voor schutterkoning of sectorkoning
1920 Kruis voor schietvaardigheid
1919 Medaille voor schutters
1919 Algemene schietprijs
1918 Functiepenning
1918 Algemene beloningspenning

Bloemendaalsche Burgerwacht

Datum Onderscheiding
? Prijspenning

Bredasche Burgerwacht

Datum Onderscheiding
? Prijspenning

Haagsche Burgerwacht

Datum Onderscheiding
1939 Herinneringspenning 50e verjaardag H.M. Koningin Wilhelmina
? Prijspenning voor schietwedstrijden

Vrijwillige Burgerwacht Helmond

Datum Onderscheiding
? Identiteitspenning

Hilversumsche Burgerwacht

Datum Onderscheiding
? Prijspenning

Burgerwacht Leeuwarden

Datum Onderscheiding
? Schietprijs voor scherpschutter

Leidsche Burgerwacht

Datum Onderscheiding
? Prijspenning voor schietwedstrijden

Burgerwacht in Lemsterland

Datum Onderscheiding
1921 Herinnerings- en prijspenning

Vrijwillige Burgerwacht van Rotterdam

Datum Onderscheiding
1940 Herinneringskruis 1939-1940
1923 Herinneringspenning 25-jarig regeringsjubileum Koningin Wilhelmina
? Prijs- en herinneringspenning
? Beloningspenning

Vrijwillige Burgerwacht Utrecht

Datum Onderscheiding
? Beloningspenning

Vrijwillige Zutphensche Burgerwacht

Datum Onderscheiding
1928 Herinneringspenning 10-jarig bestaan 1918-1928