Home -> Medailles -> Ridderorden -> Huisorde van Oranje

Huisorde van Oranje

Toen in 1890 door het wegvallen van het Groothertogdom Luxemburg tevens de Orde van de Eikenkroon en de Huisorde van de Gouden Leeuw van Nassau voor het Nederlandse vorstenhuis wegvielen, moest hier een oplossing voor gevonden worden. In 1892 werd ter beloning van burgers en diplomaten de Orde van Oranje-Nassau ingesteld. De huisorde moest echter nog iets langer wachten: deze werd pas op 19 maart 1905 ingesteld.

De orde werd verleend als beloning van personen, hetzij Nederlanders, hetzij vreemdelingen, die zich verdienstelijk hebben gemaakt ten aanzien van de Vorst(in) of diens Huis. De Vorst(in) is Grootmeester van de orde en benoemd als zodanig zijn/haar opvolger. Alle toekenningen van de orde gaan per hofbesluit en dus buiten de regering om.

Oorspronkelijk bestond deze Huisorde van Oranje uit de volgende graden:

Het versiersel van de orde bestond uit een Latijns kruis met afgeronde armen. In het midden van het kruis bevond zich een schild met daarop het wapen van het Huis van Oranje: een hoorn. De armen van het kruis waren met elkaar verbonden door een lint waarop de spreuk: "JE MAINTIENDRAI" (ik zal handhaven).

Bij hofbesluiten van 14 november 1908, 14 november 1910 en 24 november 1927 werden nog enkele wijzigingen in de orde aangebracht:

Het versiersel zou voortaan bestaan uit een Latijns kruis met afgeronde, rood geëmailleerde armen. In het midden van het kruis een rond medaillon waarop een in blauw emaille uitgevoerde hoorn binnen een rood geëmailleerde band met het opschrift "JE MAINTIENDRAI". Op de keerzijde vertoont het medaillon het wapen van het Huis van Oranje. Tussen de armen van het kruis bevindt zich een krans van oranjebladeren.

De versierselen voor de diverse graden kunnen als volgt worden omschreven:

Grootkruis
Het versiersel van de orde in goud, metende 68 bij 54 millimeter, hangende van een oranje, 101 millimeter brede sjerp. Daarbij een borstster (plaque), als achtpuntige stralenster, met in het midden een gelijk medaillon als op het versiersel.

Naar het batonoverzicht

Grootofficier
Het versiersel van de orde in goud, metende 68 bij 54 millimeter, hangende van een oranje, 55 millimeter breed halslint (crevatte). Daarbij een borstster, als vierpuntige stralenster, met in het midden een gelijk medaillon als op het versiersel.

Naar het batonoverzicht

Commandeur
Het versiersel van de orde in goud, metende 68 bij 54 millimeter, hangende van een oranje, 55 millimeter breed halslint (crevatte).

Naar het batonoverzicht

Officier
Het versiersel van de orde in goud, als steckkreuz, zonder lint, op de linkerborst te dragen.

Naar het batonoverzicht

Ridder der 1e klasse
Het versiersel van de orde in goud, hangend van een 37 millimeter breed oranje lint.

Naar het batonoverzicht

Ridder der 2e klasse
Het versiersel van de orde in zilver, hangend van een 37 millimeter breed oranje lint.

Naar het batonoverzicht

Eredame
Vrouwen konden alleen in de orde worden opgenomen als Eredame. Het versiersel was gelijk aan dat van Ridders der 1e klasse, doch kleiner in uitvoering. Het lint werd als strik gedragen.

Naar het batonoverzicht

Kruis van Verdienste
Het versiersel van de orde zonder emaille, in zilver of in goud. Hangend van een 37 millimeter breed oranje lint.

Het Kruis van Verdienste kon ook aan vrouwen verleend worden, doch werd dan in verkleine uitvoering (gelijk aan het Kruis voor Eredames) verleend. Het lint werd dan opgemaakt in strikvorm.

Naar het batonoverzichtNaar het batonoverzicht

Eremedaille
Zilveren Eremedaille van de Huisorde van OranjeRonde medaille met een middellijn van 32 millimeter. Toegekend in goud, zilver en brons.
De voorzijde vertoont een gestylleerde W met aan weerszijden takjes van een oranjeboom. Boven de W een Koninklijke kroon en langs de rand de woorden "VOOR VERDIENSTE".
De keerzijde het wapen van het Huis van Oranje met onder langs de rand twee takjes van de oranjeboom en boven langs de rand de woorden "JE MAINTIENDRAI".
De medaille hangt van een oranje lint, ter breedte 37 millimeter.

De eremedaille kon ook aan vrouwen worden verleend. In dat geval werd het lint als strik gedragen.

Naar het batonoverzichtNaar het batonoverzichtNaar het batonoverzicht

Medaille voor Moed en Zelfopoffering
Dit is een ovale zilveren medaille. Ze toont aan de voorzijde een geëmailleerde voorstelling van het ordeversiersel binnen het omschrift "VOOR MOED EN ZELFOPOFFERING". Op de keerzijde de woorden "JE MAINTIENDRAI".
De medaille wordt gedragen hangend aan een 37 millimeter breed oranje lint.
Voor zover bekend is de medaille nooit uitgereikt.

Naar het batonoverzicht

Eremedaille voor Kunst en Wetenschap
Een ronde medaille met een middellijn van 50 millimeter. Toegekend in goud en zilver.
De voorzijde vertoont een naar links gewend portret van Koningin Wilhelmina. De keerzijde toont het wapen van het Huis van Oranje met de spreuken "JE MAINTIENDRAI" (boven) en "VOOR KUNST EN WETENSCHAP".
De medaille wordt om de hals gedragen aan een 55 millimeter breed oranje lint.

De dragers van de gouden eremedaille staan gelijk aan de graad van Grootofficier in de Huisorde van Oranje en de dragers van de zilveren eremedaille gelijk aan de Officieren.

Naar het batonoverzichtNaar het batonoverzicht

Eremedaille voor Voortvarendheid en Vernuft
In uitvoering gelijk aan de Eremedaille voor Kunst en Wetenschappen, doch met "VOOR VOORTVARENDHEID EN VERNUFT" op de keerzijde. Toegekend in goud, zilver en brons.

Zilveren Eremedaille voor Voortvarendheid en Vernuft

De dragers van de gouden eremedaille staan gelijk aan de graad van Grootofficier in de Huisorde van Oranje, de dragers van de zilveren eremedaille gelijk aan de Officieren en de dragers van de bronzen eremedaille gelijk aan de Ridders.

Naar het batonoverzichtNaar het batonoverzichtNaar het batonoverzicht

Bij hofbesluit van 30 november 1969 werd de orde aanzienlijk veranderd. Voortaan zou de orde worden opgedeeld in vier groepen:


Literatuur

Bax, dr. W.F. (1951). De Nederlandse ridderorden en onderscheidingen. Rotterdam/ís-Gravenhage: Nijgh & Van Ditmar N.V., p. 17-21.
Biemans, R.W.H., H.M. Boetier & P.A. van Gulik (2014). De Huisorde van Oranje. Foto-atlas. Wageningen: Asini.
Evers, mr. C.H. (2001). Onderscheidingen. Leidraad voor de decoraties van het Koninkrijk der Nederlanden. Amsterdam: De Bataafsche Leeuw.
Meijer, H.G., C.P. Mulder & B.W. Wagenaar (1984). Orders and Decorations of the Netherlands. Venray: eigen uitgave, p. 117-119.
Meijer, R. (2000). Aan het Hof. De monarchie onder koningin Beatrix. Amsterdam: Ooievaar, p. 139-143.
Mulder, C.P. & P.A. Christiaans (2013). Voor Ons en Ons Huis. Meer dan honderd jaar Huisorde van Oranje 1905-2005 (2011). 's-Gravenhage: Centraal Bureau voor Genealogie.