Home -> Medailles -> Ridderlijke Orden -> Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht

Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht

Deze orde stamt af van de ridders die in de 14e en 15e Eeuw de Pruissiche en Baltische staten wisten te bezetten. In 1525 werd de Orde, dankzij de Reformatie in twee takken opgesplitst: een Katholieke en een Protestantse. De Katholieke tak bestaat tegenwoordig alleen nog in Oostenrijk en de Protestantse tak leeft alleen nog voort in de in 1637 in Nederland opgerichte Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht.

De overige Balijes en Commenderijen zijn door keizer Napoleon opgeheven of onderdrukt. Ook de Balije van Utrecht werd in 1810 door Napoleon opgeheven, doch in 1815 weer door Koning Willem I opnieuw leven ingeblazen. De Koning accepteerde, om politieke redenen, echter niet de titel van Grootmeester, daar hij daarmee mogelijk de Oostenrijkse keizer, die Grootmeester van de veel oudere Katholieke tak was, zou kunnen beledigen. Wel stelde hij de Orde onder zijn bescherming, en tot de dag van vandaag worden benoemingen in de Orde krachtens Koninklijk besluit bevestigd.

Voordat men in de Orde kan worden opgenomen, moet men eerst, na gunstig advies van de Hoge Raad van Adel en met goedkeuring van het Kapittel der Orde, worden ingeschreven in het register van edel-expectanten. In aanmerking komen mannelijke Nederlanders van protestants-christelijke huize, die in het bezit zijn van vier adelijke kwartieren en wier beide ouders behoren tot geslachten wier adeldom teruggaat tot vóór 1795. Oorspronkelijk konden ook Duitsers lid worden van de Orde, doch hun lidmaatschap werd in 1938 aan banden gelegd en in 1945 zelfs verboden.
De edel-expectanten worden beschouwd als adspirant-leden van de Orde, zonder het recht om te zijner tijd in de Orde opgenomen te worden.
Een meerderjarige edel-expectant van onberispelijk gedrag en lid zijnde van een protestants-christelijk kerkgenootschap, kan met toestemming van het Kapittel der Orde en na verkregen goedkeuring van de Monarch, als ridder-expectant in de Orde worden opgenomen.

Vanuit de ridder-expectanten worden de leden van het Kapittel gekozen. Het Kapittel bestaat uit een Landcommandeur (hoofd van de Orde), een Coadjutor (plaatsvervangend hoofd), tien Commandeurs (ieder met een Commenderij onder zich) en een à twee kapittel-ridders. Het Kapittel krijgt ondersteuning van een secretaris en een rentmeester-generaal.

De tien Commenderijen zijn de volgende:

De draaginsignes

De Kapittelleden dragen het befaamde Duitse Kruis in goud, zwart en wit geëmailleerd, versierd aan de bovenzijde met een zwart geëmailleerde open helm met drie wit geëmailleerde pluimen, vanaf een zwart neklint. Daarnaast dragen zij op de borst een Duits Kruis in zilver met zwart emaille.

Ridder-expectanten dragen een kleinere versie van het gouden nekkruis hangend aan een lint op de linkerborst.

Naar het batonoverzicht

Als van de Orde een baton wordt gedragen op het militaire uniform, dan is deze baton geheel zwart. Op de baton kan een rozet worden toegevoegd, welke zwart is en voorzien van een lichtgrijze streep.


Literatuur

Ablain van Giessenburg, W.J. d' (1871). Wapenboek der Ridders van de Duitsche Orde Balye van Utrecht sedert 1581. 's-Gravenhage: zonder uitgever.
Bax, dr. W.F. (1951). De Nederlandse ridderorden en onderscheidingen. Rotterdam/’s-Gravenhage: Nijgh & Van Ditmar N.V., p. 48-49.
Boer, ir.drs. F.P. de (2014). Uniformen en eretekenen van de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht 1606-heden. Utrecht: Ridderlijk Duitsche Orde, Balije van Utrecht.
Brokken, H.M. & W.M. Lindemann (1977). Inventaris van het archief van de kommanderij van de Duitse Orde te Gemert 1249-1795. 's-Hertogenbosch: zonder uitgever.
Bruijn, M. de, G. Pouw & L. van der Tuuk (2000). De vestiging van het Duitse Huis in de Stad Utrecht. Utrecht: Ridderlijk Duitse Orde Balije van Utrecht.
Bruin, R.E. de (2012). Bedreigd door Napoleon. De Ridderlijke Duitse Orde, Balije van Utrecht 1753-1838. Hilversum: Uitgeverij Verloren.
Fabius, mr. F.J.W. (zonder jaar). De Ridderlijke Duitsche Orde. Van verleden tot heden. Zonder plaats: zonder uitgever.
Geer tot Oudegein, Jhr. J.J. de (1871). Archieven der ridderlijke Duitsche orde, balije van Utrecht. Utrecht: zonder uitgever.
Hinsbergen, P.J.C.G. van (1955, herdruk 1982). Inventaris van het Archief van de Ridderlijke Duitsche Orde Balije van Utrecht 1200-1811. Utrecht: Ridderlijk Duitsche Orde Balije van Utrecht.
Jongedijk, J.W. (1965). Ridderlijke Orden in Nederand. Zaltbommel: Europese Bibliotheek.
Koopstra, M. (2002). ‘Weest Ritter ende guet man ende houdt ridderlijcke oerde’. Portretten van broeders uit de Balije Utrecht van de Ridderlijke Duitsche Orde. Utrecht: Ridderlijk Duitse Orde Balije van Utrecht.
Meuwissen, D. (2010). Gekoesterde traditie. De portretreeks met de landcommandeurs van de Utrechtse Balije van de Ridderlijke Duitse Orde. Hilversum: Uitgeverij Verloren.
Meijer, H.G., C.P. Mulder & B.W. Wagenaar (1984). Orders and Decorations of the Netherlands. Venray: eigen uitgave, p. 37-38.