Home -> Medailles -> Dapperheidsonderscheidingen -> Bronzen Kruis

Bronzen Kruis

Ingesteld bij Koninklijk besluit van 11 juni 1940 (Staatsblad A 22) als beloning voor militairen, in dienst van het Koninkrijk der Nederlanden, die zich door moedig of beleidvol optreden tegenover de vijand hebben onderscheiden.
In bijzondere gevallen kan het Bronzen Kruis worden toegekend aan niet-militairen zolang deze Nederlander of Nederlands onderdaan zijn. Ook buitenlanders kunnen in aanmerking komen, indien hun optreden heeft gestrekt ten behoeve van de Nederlandse Staat.

Met ingang van 1 januari 2017 moeten aanvragen voor het Bronzen Kruis uiterlijk tien jaar na het gepleegde feit ingediend zijn.

Diegene, die het Bronzen Kruis voor een tweede maal krijgt toegekend, draagt een goudkleurig Arabisch cijfer "2" op het lint van het decoratie. Bij een volgende toekenning wordt het cijfer "2" vervangen door het cijfer "3", enz.

Eervolle Vermelding

Oorspronkelijk werd het Bronzen Kruis ook toegekend aan hen, wie een Eervolle Vermelding werd toegekend en die op dat tijdstip nog niet in het bezit waren van het Bronzen Kruis. In dat geval werd de Kroon voor Eervol Vermelden gedragen op het lint van het Bronzen Kruis. Toen in 1944 de Bronzen Leeuw werd ingesteld werden de 87 Bronzen Kruizen met Eervolle Vermelding die tot dan toe waren verleend hierdoor vervangen.

Naar de Eervolle Vermelding

Versiersel

Bronzen KruisHet is een vierarmig bronzen kruis met een breedte van 29 millimeter. De voorzijde vertoont de gekroonde "W" in een krans bestaande uit een tak van eikenbladeren (links) en een tak van laurierbladen (rechts).
De keerzijde heeft dezelfde krans, waar binnen het jaartal "1940". Op de armen van het kruis is de tekst "TROUW AAN / KONINGIN / EN / VADERLAND" te lezen.
Het kruis is bijna identiek in uitvoering aan het Metalen Kruis 1830-1831, zij het, dat de jaartallen "1830-1831" zijn vervangen door "1940" en dat "KONING" is veranderd in "KONINGIN".

Type 1 (Spink)
Het eerste type van het Bronzen Kruis is geslagen bij de firma Spink. Dit type kenmerkt zich door een donkerbruin dof bronzen patina. De voorzijde heeft een kleine kroon, dun gestileerde "W" en het lint van de krans waaiert asymmetrisch uit.
De rechter lauwertak aan de keerzijde is duidelijk gedetailleerd en waaiert breed uit. Het woord "AAN" op de bovenste arm staat niet helemaal in het midden, maar meer naar links ten opzichte van het daarboven geplaatste woord "TROUW".

Type 2 (Gaunt)
Het tweede type is afkomstig van de firma Gaunt. Het heeft een lichtbruin dof bronzen patina. De kroon aan de voorzijde is groter dan bij het type van Spink. Ook is de "W" forser gestileerd en het lint van de lauwertak is symmetrisch in plaats van asymmetrisch.
De lauwertak op de keerzijde is minder gedetailleerd en waaiert smaller uit. De woorden "TROUW" en "AAN" zijn symmetrisch onder elkaar geplaatst.

Type 3 (Nederlandse Munt)
Het type van de Nederlandse Munt, zoals dat in 2000 is geslagen, is identiek aan het type van Gaunt. Het heeft echter een glanzende patina, dat tussen brons en messing in ligt.

Type 4 (Koninklijke Nederlandse Munt)
Omdat het ontwerp van het kruis niet in het Koninklijk besluit is beschreven, kon na de abdicatie van Koningin Beatrix en de daarop volgende inhuldiging van Koning Willem-Alexander zonder een nieuw KB de tekst "KONINGIN" veranderd worden in "KONING". Deze kruizen zijn eind 2013 gefabriceerd door de Koninklijke Nederlandse Munt.

Het brons heeft een heldere gouden kleur en een glanzende patina. Het kruis wijkt af van de vorige drie types omdat hij taps toeloopt van het centrum naar de armen toe. Het centrum is afgeschuind en de bol voor ophanging is groter dan bij de eerdere drie types. De voorzijde heeft een kleinere kroon, een dun gestileerde "W" en het lint van de krans waaiert opnieuw asymmetrisch uit. Ook is de rechter lauwertak aan de keerzijde weer gedetailleerder, zodat het ontwerp weer overeenkomt met het eerste type van Spink.

Lint

Naar het batonoverzichtNaar het batonoverzichtNaar het batonoverzicht

Het lint is oranje met een smalle Nassau blauwe middenbaan.


Literatuur

"Besluit van 2 februari 2015, houdende wijziging van de Besluiten inzake het Bronzen Kruis, de Bronzen Leeuw, het Kruis van Verdienste en het Vliegerkruis", Staatsblad, jaargang 2015, nummer 108
L.O. 1946 No. 259

Bax, dr. W.F. (1950). Penningkundige geschiedenis van de Oorlogsjaren 1940-1945. Jaarboek van het Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Munt- en Penningkunde, XXXVII, p. 40-64, 127-149 [1].
Bax, dr. W.F. (1951). De Nederlandse Ridderorden en Onderscheidingen. Rotterdam/’s-Gravenhage: Nijgh & Van Ditmar N.V., p. 24-25.
Evers, mr. C.H. (2001). Onderscheidingen. Leidraad voor de decoraties van het Koninkrijk der Nederlanden. Amsterdam: De Bataafsche Leeuw.
Gelton, P. (2008, maart). De onderscheidingen van F.D. Laurens. Decorare. 19, p. 14-24.
Gelton, P. (2014, december). De versies van het Bronzen Kruis. Decorare, 32, p. 28-32.
Keers, B. (2014, juni). De nieuwe versie van het Bronzen Kruis. Decorare, 31, p. 27-28.
Meijer, H.G. (1992). Bronzen Leeuw Bronzen Kruis. Militaire dapperheidsonderscheidingen. Amsterdam: De Bataafsche Leeuw.
Meijer, H.G. (1993). Aanvullingen en correcties op “BRONZEN LEEUW BRONZEN KRUIS, militaire dapperheidsonderscheidingen”. Venray: eigen uitgave.
Meijer, H.G. (2003, maart). Dentatus. Res-Lt.Kol.-tit. der Cavalerie mr. Frank Wolfaert Boudewijn baron van Lynden. Decorare. 9, p. 39-46.
Meijer, H.G. (2006, maart). H.G. Brouwer, een echte dentatus. Decorare. 15, p. 32-43.
Meijer, H.G., C.P. Mulder & B.W. Wagenaar (1984). Orders and Decorations of the Netherlands. Venray: eigen uitgave, p. 88-89.
Müller, E.H. (2016). 1940-2016 Het Bronzen Kruis. Voor moedige en beleidvolle daden. Zeist: Studiekring Ridderorden en Onderscheidingen.
Snel, F. (2012, december). Van Soebang tot Serfaus: het leven van Sbn (T) Carel Ernest van der Zijl (1912-1970). Decorare. 28, p. 35-41.
Snel, F. (2013, juni). Van Soebang tot Serfaus: het leven van Sbn (T) Carel Ernest van der Zijl (1912-1970) - deel 2. Decorare. 29, p. 13-25.
Snel, F. (2013, december). Van Soebang tot Serfaus: het leven van Sbn (T) Carel Ernest van der Zijl (1912-1970) - deel 3 (slot). Decorare. 30, p. 10-21.